|
Preambla
Ju¾o wjele lìt¼asetkow wudobywa se we £u¾ycy, w starodawnem serbskem sedleñskem rumje, brunica. To jo w zaj¼onosæi d³ymoke zmìny sedleñskeje struktury a krajiny zawinowa³o.
Zawìsæenje góspodarskeje mócy a zastaranja z energiju w regionje bazìrujo p¶edew¹ym na domacnej surowiznje brunice. Teke w p¶icho¼e zwóstanjo wudobywanje brunice stakim wa¾ny góspodarski faktor we £u¾ycy. Wudobywanje wugla w brunicowych jamach wunjaso - lìc comy abo nic - zmìnu ¾ywjeñskich pomìrow lu¼i, kótare¾ su w regionje ¾ywe.
Pó 1990 jo se wósebnje na socialnu znjasliwosæ w¹yknych nap¹awow w zwisku z wudobywanim surowiznow, kótare¾ ¾ywjeñske pomìry lu¼i nastupaju, glìda³o. Zagronitym Vattenfall Europe Mining AG jo by³o a jo wósebnje wa¾nje, a¾ se p¶i tom na nastupnosæi serbskeje ludnosæi ¼iwa. Na zachowanju serbskeje rìcy, na³ogow a tradicijow ma górnistwowe p¶edewze¶e wurazny zajm.
Njedajo se wobej¶, a¾ su p¶i rozd¼ìlnych zajmach takego górnistwowego p¶edewze¶a a regionalneje ludnosæi situacije, w kótarych¾ dejtej wobej boka konstruktiwne rozwìzanja namaka¶.
Pótrjefjone wobydlarje a wobydlarki, komuny ka¾ teke zastupniki serbskeje ludnosæi maju se aktiwnje do pytanja rozwìzanjow zap¶ìgnu¶.
Togodla ¾ycy se Vattenfall Europe Mining AG konstruktiwne zgromadne ¼ì³o z Domowinu a co nìntej¹nu bazu dowìry a zgromadnosæi dalej wutwari¶.
P¶ichodne wupominanja budu se na fundamen¶e mjazsobnego rozmì¶a, respekta p¶ed poziciju drugego boka a zwólniwosæi, drugemu se p¶ibli¾y¶, ra¼i¶.
Statne zastojnstwa Lichotnego stata Sakska budu teke w p¶icho¼e rozglìdniwe p¶ewó¼arje wuwi¶owego procesa we £u¾ycy, aby se dokradnje a wobglìdnje góspodarske zajmy zastararjow z energiju zwìzali ze zamìrom, ¾ywjeñski rum a tradicije zachowa¶.
Zamìry a ¼ì³owe ¶ì¾y¹æa kooperacije - g³owny zamìr stej pódpìranje serbskeje ludnosæi p¶i wuwijanju a zachowanju jeje socialneje a etniskeje identity ka¾ teke pomoc p¶i wurownanju slìdow górnistwa w jeje starodawnem sedleñskem rumje
2. Serbska rìc
Woplìwanja serbskeje rìcneje kultury njamó¾omy se za sk¹u¶enje a zawìsæenje serbskego ¾ywjenja a serbskeje kultury zby¶.
Pódpìrowa¶ maju se projekty, kótare¾ s³u¾e rewitalizaciji serb¹æiny, ka¾ projekt WITAJ w ¼i¶ownjach abo koncept 2plus na zak³adnych a srjej¼nych ¹ulach ka¾ teke gymnazialne koncepty.
Teke p¶idatne pórucenje wuceñskich, wucbnych a wukub³añskich materialijow w serb¹æinje za ¹ule a towaristwa by deja³o se spìchowa¶.
Dalej by mìli se kulturne projekty spìchowa¶, kótarych¾ zamìr jo woplìwanje serbskeje rìcy.
2. Spìchowanje góspodarstwa a turizma
Trajna ¾ywjeñska perspektiwa za serbsku ludnosæ w górnistwowem regionje zwisujo z góspodarskeju mócu a pórucenim ¼ì³owych mìstnow. Projekty, ken¾ wop¶imjeju góspodarske aktiwity abo s³u¾e wutwarjenju turizma w serbskem sedleñskem rumje, by mìli se spìchowa¶.
P¶i tom ma se priorita projektam da¶, kótare¾ nawìzuju na serbske tradicije a ken¾ wótpowìduju ekologiskemu a d³ujkodobnje statkujucemu wobgóspodarjenju p¶irodnych resorsow w serbskem sedleñskem rumje.
P¶i zapóda¶u p¹osby ma se tejerownosæi dopokaza¶, na kaki part se z projektom serbska rìc spìchujo.
3. Medije w serb¹æinje
Medije w serb¹æinje p¶inosuju rozsudnje k zmócnjenju ¾ywjeñskeje mócy serbskeje rìcy a kultury. Medije, kótare¾ spokoje pótrjebu za serbskorìcneju wìcneju informaciju, pósrìdnjenim rìcy, rozp¹awnistwom wó serbskem ¾ywjenju a wó serbskej kulturje, gó¼e se spìchowa¶. K tomu s³u¹aju printmedije ka¾ teke projekty w rozg³osu a telewiziji, kótare¾ zachowanju identity a roz¹yrjenju kultury Serbow s³u¾e.
4. ®ywe woplìwanje kultury a tradicijow
Centralny nadawk zachowanja a wujiwanja serbskeje kultury jo spìchowanje kultury na bazy, kótarej¾ se cesto dosæ serbske kulturne towaristwa p¶iwobro¶iju abo kótara¾ jo njepósrìdnje w ludnosæi ¾ywa.
Wjelerakosæ woplìwanja serbskich na³ogow by mì³a se pódpìrowa¶ a w zamìrnych projektach spìchowa¶.
Serbski kulturnym centrum ma how wósebny wuznam a by mì³ se, co¾ nastupa jogo pódpìru, kótaru¾ towaristwam a kupkam dawa, aktiwnje spìchowa¶.
Dalej ma se wósebnje projektam m³o¼inskego ¼ì³a a sporta specielnje we wólnem casu p¶iwobro¶i¶.
Wósebnje gó¼e se spìchowa¶ projekty, p¶i kótarych¾ mó¾o se, co¾ nastupa rewitalizaciju serb¹æiny, z nejwìt¹ym wuspìchom licy¶.
5. Profesionalne wumì³stwo
Mimo woplìwanja na³ogow a aktiwitow wumì³cow-lajkow p¶inosujo profesionalne wumì³stwo we wósebnej mìrje k roz¹yrjenju serbskich idejow a myslenja. W zgromadnem ¼ìle z Nimsko-Serbskim ludowym ¼iwad³om a Serbskim ludowym ansamblom gó¼e se projekty spìchowa¶, kótare¾ doj¶piju wjeliki zjawny zajm. P¶i tom ma se wósebnje na spìchowanje lajkow a dorosta ¼iwa¶.
Dal¹ne projekty kulturnego a wumì³skego twórjenja by mìli se w kooperaciji z drugimi spìchowañskimi institucijami zamìrnje rozwija¶.
6. Dokumentacija
Wobrazowy a zukowy material, dopomnjeñki a dal¹ne mógu w archiwach, bibliotekach, muzejach a domowniskich ¶pach k zachowanju a wuwijanju etniskeje identity Serbow p¶inosowa¶.
Stakim by mìli se kwalificìrowane wuwijanje, zbìranje, wobstaranje, restawrìrowanje a zachowanje elementow serbskeje kultury, literatury a serbskego ¾ywjenja pódpìrowa¶.
Teke na zachowanje twarskich pomnikow we wob³uku pomniko¹æita a na wótwardowanje pomnikow mó¾o se p¶i spìchowanju zachowanja serbskich gódnotow glìda¶.
Wósebnje glìda¶ by mì³o se ku¾de lìto na wopomnjeñski ¼eñ za serbske jsy, kótare¾ su se górnistwa dla wótbagrowali.
Koncentracija na d³ujkodobnje statkujuce, integrìrujuce projekty z wjelikeju statkownosæu do zjawnosæi mó¾o zawìsæi¶, a¾ se serbske nastupnosæi w regionje zamìrnje zawìsæiju.
Zamìr jo, a¾ wu¼ì³ajotej DOMOWINA a Vattenfall Europe Mining do oktobra 2007 wótpowìdne ramikowe wumìnjenja.
|