MEMORANDUM
k dalšej eksistency serbskeho luda
w Zwjazkowej republice Němskej

Łužiscy Serbja su w swojich 1400lětnych stawiznach nacionalistisko-šowinistiske wumjezowanja a zakazy runje tak přećerpjeć dyrbjeli kaž sćěhi ekstensiwneje hórnistwoweje politiki, kotraž je sej wot lěta 1924 wjace hač sto jich wsow jako wopor žadała. Naposledk su swoje zmocowanje přez „realnosocialistisku“ NDR z přiměrjenjom a spjećowanjom přetrali. Z asimilaciju a germanizaciju je jich ličba njepřestajnje woteběrała.

Ze zjednoćenjom Němskeje a rozšěrjenjom Europskeje unije su so nowe šansy wotewrěli. Serbja su jako awtochtony lud wot Zwjazkoweje republiki Němskeje připóznaći a maja narok na škit a spěchowanje swojeje identity.

Njedźiwajcy toho je serbstwo ze swojimaj dwěmaj samostatnymaj literarnymaj rěčomaj w swojej eksistency wohrožene, hrozy serbskej kulturje, kiž je so po reformaciji k diferencowanej wysokej kulturje wuwiła, w swobodnodemokratiskej Němskej strach. Tuta situacija je wuskutk přiběraceho podfinancowanja Załožby za serbski lud z degresiwnym spěchowanjom přez zwjazkowe knježerstwo. Wjele lět trajaca njedorozrisana zwada mjez Zwjazkom, Sakskej a Braniborskej wo přisłušnosći nastupajo spěchowanje poćežuje němsku mjeńšinowu politiku. Wona zadźěwa wujednanju noweho zrěčenja wo financowanju, kotrež měješe wot januara 2008 płaćić.

Załožbu za serbski lud běchu Zwjazk kaž tež Sakska a Braniborska 1991 zhromadnje załožili, zo hodźeli so unikatne serbske kulturne, kubłanske a wědomostne zarjadnišća zdźeržeć a zo by so za to trěbne projektne dźěło zmóžniło. Serbske wuměłstwo, kulturne kubła a dalše tradicije mějachu so prezentować a wuwiwać, zo by so tolerantna wzajomnosć mjez Serbami a Němcami skutkownje sylniła.

Wšitcy třo zrěčenscy partnerojo su zjawnje stajnje swoju wolu wuprajeli, zo zawěsća woni spěchowanje serbskeje rěče a kultury, naposledk składnostnje 15. róčnicy wobstaća załožby w nowembru 2006. Njedźiwajcy tutych zwuraznjowanjow sympatije steja pak profesionelne zarjadnišća a zapisane towarstwa spočatk lěta 2008 před dilemu: Dale a niše financowanje wohrožuje spjelnjenje nanajtrěbnišich rěčnych, kulturnych a wědomostnych nadawkow a z tym přichod serbskeho luda. Załožba za serbski lud za lěto 2008 zdawna hižo telko srědkow k dispoziciji nima (znajmjeńša 16,4 miliony eurow bychu trěbne byli a kóžde lěto přiměrjenje wuwiću kóštow), zo móhła załožbowemu zmysłej wotpowědować.

Zdawa so njezrozumliwe być, zo swětej tak wotewrjeny kraj kaž zwjazkowa republika, kotraž wšitke europske standardy za prawa mjeńšinow ze swojim podpismom podpěruje, w spěchowanju serbskeho luda so tak jara přežadana widźi.

Wo serbsku narodnu substancu hłuboko so starosćace zwostate srjedźišća identifikowanja Serbow, jich kulturne a wědomostne zarjadnišća, jich towarstwa a jich sympatizanća zamołwitych Zwjazkoweje republiki Němskeje kaž tohorunja zwjazkowej krajej Saksku a Braniborsku tohodla namołwjeja skutkowanje Załožby za serbski lud zaručić z přiměrjenym, dołhodobnje wobkrućenym spěchowanjom, předwidźacym tež kóždolětne wurunanje za podróšenja.

Namołwjamy němsku a mjezynarodnu zjawnosć, w zwjazkowym knježerstwje za to so zasadźeć, zo móhła załožba tež přichodnje na dobro awtochtoneje mjeńšiny we Łužicy skutkować.

Wočakujemy k tomu, zo zwjazkowe knježerstwo a Němski zwjazkowy sejm kaž tohorunja knježerstwje a parlamentaj w Drježdźanach a Podstupimje najručišo wujasnja přisłušnosće za škit a spěchowanje Serbow w Němskej. Wot politisce zamołwitych sej žadamy skónčnje připóznać, zo spěchowanje awtochtonych narodnych mjeńšin njeje zredukujomne na kulturne spěchowanje w kompetency krajow. Wone je wjele bóle cyłostatna naležnosć, wopřijaca wšitke wobłuki žiwjenja.

Zawěranje dalšich serbskich abo němsko-serbskich zarjadnišćow kubłanja, kultury a wědomosće by serbske žiwjenje, kotrež bu w Němskej něhdy jako mjenjehódne a bjezkulturne přesćěhane a potłóčowane, zasudźiło k poněčimnemu zańdźenju.

Budyšin, februar 2008