MEMORANDUM
Ze zasejzjadnośenim Nimskeje a rozšyrjenim Europskeje unije su se wótwórili nowe šanse. Serby su ako autochtony lud wót Zwězkoweje republiki Nimska pśipóznate a maju pšawo na šćit a spěchowanje swójeje identity. Weto jo serbstwo ze swójima samostatnyma literarnyma rěcoma w swójej eksistency wogrozone, a serbska kultura, kenž jo se pó reformaciji k diferencowanej wusokej kulturje wuwiła, jo w lichotnodemokratiskej Nimskej w tšachośe. Toś ta situacija jo rezultat pśiběra- jucego pódfinancěrowanja Załožby za serbski lud dla degresiwnego spěchowanja pśez zwězkowe kněžarstwo. Wjele lět trajuca njerozwězana zwada mjazy Zwězkom, Sakskeju a Bramborskeju wó pśisłušnosćach spěchowanja póśěžujo nimsku mjeńšynowu politiku. Wóna jo zadorała wótzamknjenju nowego dogrona wó financěrowanju, kenž jo dejało južo wót januara 2008 płaśiś. Załožbu za serbski lud su Zwězk ako teke Sakska a Bramborska 1991 zgromadnje załožyli, aby unikatne serbske kulturne, kubłańske a wědomnostne institucije zdźaržali a trěbne projektowe źěło zmóžnili. Serbske wuměłstwo, kulturne a dalše tradicije su se dejali prezentěrowaś a dalej wuwijaś, aby se tolerantna mjazsobnosć mjazy Serbami a Nimcami statkownje zmócniła. Stawnje su wšykne tśo dogronowe partnery zjawnje swóju wólu wugronili, až zawěsće spěchowanje serbskeje rěcy a kultury, slědny raz pśi góźbje 15. wrośenice wobstaśa załožby w nowembrje 2006. Njeglědajucy wšych zwuraznjenjow sympatije pak stoje profesionalne institucije a zapisane towaristwa zachopjeńk lěta 2008 pśed dilema: Dalše degresiwne financěrowanje wogrozujo dopołnjenje nanejnotnjejšych rěcnych, kulturnych a wědomnost-nych nadawkow a stakim pśichod serbskego luda. Załožba za serbski lud njama za lěto 2008 zdawna južo teliko srědkow k dispoziciji (nanejmjenjej 16,4 miliony euro by trěbne byli a kužde lěto pśiměrjenje na wuwiśe kostow), aby mógała załožbowemu zaměroju wótpowědowaś. Zdawa se byś njerozymliwe, až swětoju tak wótwórjony kraj ako zwězkowa republika, kenž wšykne europske standarty za pšawa mjeńšynow pódpisała a pódpěrowała jo, w spěchowanju serbskego luda se pak tak pśeliš pśewupominana wiźi. Wó serbsku narodnu substancu se dłymoko starosćecy napominaju dla togo zawóstate srjejźišća identifikacije Serbow, jich kulturne a wědomnostne institucije, jich towaristwa a jich sympatizanty zagronitych Zwězkoweje republiki Nimska ako teke zwězkowej kraja Saksku a Bramborsku, zawěsćiś statkowanje Załožby za serbski lud z pśiměrjonym, dłujkodobnje wobkšuśonym spěchowanim, kenž pśedwiźijo teke kuždolětne wurownanje pódroženja. Napominamy nimsku a mjazynarodnu zjawnosć, se w zwězkowem kněžarstwje za to zasajźaś, aby mógała załožba teke w pśichoźe na dobro autochtoneje mjeńšyny Łužyce statkowaś. Wócakujomy mimo togo, až zwězkowe kněžarstwo a Nimski zwězkowy sejm ako teke kněžarstwje w parlamenta w Drježdźanach a Potsdamje nanejmalsnjej wujasnjuju pśisłušnosći za šćit a spěchowanje Serbow w Nimskej. Wót politiski zagronitych sebje pominamy skóńcnje pśipóznaś, až spěchowanje autochtonych narodnych mjeńšynow se njedajo zreducěrowaś na kulturne spěchowanje w kompetency krajowu. Wóno jo śim wěcej cełostatna nastupnosć, kenž wopśimjejo wše wobcerki žywjenja. Zacynjanje dalšych serbskich abo nimsko-serbskich institucijow kubłanja, kultury a wědomnosći by serbske žywjenje, kenž jo se něga w Nimskej ako mjenjejgódne a bźezkulturne pśeslědowało, zasuźiło k pómałem zachadanju. Budyšyn, februar 2008 |